Nội tiết

I. Tổng quan chuyên khoa

Khoa Nội tiết, Bệnh viện trực thuộc số 1 Đại học Trung y Dược Thiên Tân được tái cơ cấu vào năm 1998, hiện là đơn vị xây dựng chuyên khoa trọng điểm trong “Kế hoạch 5 năm lần thứ XII” của Cục Quản lý Trung y Dược Quốc gia, là đơn vị được cấp phép đào tạo tiến sĩ theo hướng bệnh nội tiết và chuyển hóa thuộc chuyên ngành Nội khoa Trung y của Đại học Trung y Dược Thiên Tân, là đơn vị chủ quản của Ủy ban Chuyên môn Đái tháo đường thuộc Hội Trung y Dược thành phố Thiên Tân, Trung tâm Đánh giá lâm sàng chuyên ngành Nội tiết về thuốc mới Trung y cấp quốc gia, Cơ sở đào tạo kỹ năng lâm sàng cho bác sĩ trưởng tuyến cơ sở về đái tháo đường của thành phố Thiên Tân, đơn vị được chứng nhận về quản lý giáo dục sức khỏe đái tháo đường của Hội Y học Trung Hoa, Tập thể Tiên phong Công nhân Thiên Tân. Đồng thời là đơn vị giữ chức Phó Chủ nhiệm của Ủy ban Chuyên môn Đái tháo đường thuộc Hội Trung y Dược Trung Hoa, Ủy ban Chuyên môn Nội tiết thuộc Hội Trung y Dược Trung Hoa, Ủy ban Chuyên gia Nội tiết Trung-Tây y kết hợp thuộc Hội Bác sĩ Trung Quốc, Ủy ban Chuyên môn Nội tiết thuộc Hội Trung-Tây y kết hợp thành phố Thiên Tân, đơn vị giữ chức Phó Hội trưởng của Ủy ban Chuyên môn Đái tháo đường thuộc Liên đoàn Trung y Thế giới, Phân hội Nội tiết thuộc Liên đoàn Trung y Thế giới, Hội Thúc đẩy Phòng chống và Phục hồi chức năng Đái tháo đường Trung Quốc, thành viên Liên minh Chuyên khoa Phát triển phối hợp Trung y Dược Bắc Kinh–Thiên Tân–Hà Bắc, “Chuyên khoa Nội tiết/Đái tháo đường Trung y nổi tiếng toàn quốc”, năm 2022 được Cục Quản lý Trung y Dược Quốc gia đánh giá là đơn vị thuộc dự án xây dựng “Phòng làm việc truyền thừa chuyên gia Trung y Dược lão thành nổi tiếng toàn quốc”.

Hiện Khoa Nội tiết có 10 phòng khám ngoại trú, bao gồm 1 phòng điều trị Trung y, 1 phòng giáo dục bệnh nhân; số giường bệnh nội trú là 48 giường; trong gần 3 năm qua, số lượt khám ngoại trú liên tục vượt quá 100.000 lượt, số bệnh nhân xuất viện hằng năm là 1500 lượt người, tỷ lệ điều trị Trung y ở bệnh nhân nội trú vượt 80%; có 5 phòng khám chuyên bệnh. Hiện có 33 nhân viên y tế, trong đó có 19 bác sĩ, 12 người có chức danh chuyên môn cao cấp (6 người thuộc ngạch cao cấp chính), 6 người có học vị tiến sĩ, 2 người hướng dẫn nghiên cứu sinh tiến sĩ, 9 người hướng dẫn học viên cao học; 14 nhân viên điều dưỡng.

II. Đề tài nghiên cứu khoa học

III. Tình hình đạt giải thưởng nghiên cứu khoa học

IV. Các bệnh lý thế mạnh

Đái tháo đường (bệnh tiêu khát)

Đái tháo đường thuộc phạm trù “tiêu khát” của Trung y, tiêu khát là một bệnh có các biểu hiện lâm sàng chủ yếu là uống nhiều, ăn nhiều, tiểu nhiều, mệt mỏi, gầy sút, hoặc nước tiểu có vị ngọt. Bệnh cơ truyền thống của bệnh tiêu khát lấy âm hư táo nhiệt làm cơ sở. Thông qua thực tiễn lâm sàng lâu dài, kết hợp với nghiên cứu về bệnh cơ đái tháo đường như kháng insulin, độc tính glucose, độc tính lipid và các yếu tố khác ở DM, cùng lý luận bệnh cơ Trung y và các tài liệu nghiên cứu hiện đại liên quan, chúng tôi đưa ra quan điểm “trọc độc là yếu tố khởi biến trong bệnh cơ của đái tháo đường”, trong đó trọc độc nội uẩn là một trong những bệnh cơ quan trọng của bệnh tiêu khát.

Trong thực tiễn lâm sàng, căn cứ các giai đoạn biến đổi bệnh lý khác nhau của bệnh tiêu khát, tiến hành biện chứng luận trị, lựa chọn phương thuốc tương ứng, trên nền tảng ích khí dưỡng âm, gia thêm các vị thuốc hóa trọc giải độc, phương pháp hóa trọc giải độc được xuyên suốt toàn bộ quá trình điều trị. Ngoài các phương pháp thường quy như dùng thuốc đường uống, tiêm thuốc, căn cứ tình trạng bệnh của bệnh nhân, chúng tôi linh hoạt lựa chọn các phương pháp điều trị bên ngoài như xông, rửa, cứu, châm kim, xoa bóp, điều trị đồng thời trong và ngoài, nhằm nâng cao hiệu quả và rút ngắn liệu trình.

Bệnh thận do đái tháo đường (bệnh thận do tiêu khát)

Bệnh thận do đái tháo đường phát triển trên nền đái tháo đường, bệnh cơ cơ bản theo Trung y là bản hư tiêu thực, nhưng có đặc điểm bệnh lý là sau khi tiêu khát kéo dài, bản khí hư trước, thực phát sinh do hư. Bản hư chỉ âm dương, khí huyết, ngũ tạng hư, trong đó đặc biệt lấy hư của tỳ và thận làm cốt lõi; tiêu thực chỉ các bệnh tà như khí trệ, huyết ứ, đàm trọc, trọc độc, thấp nhiệt. Sự phát sinh và phát triển của bệnh chủ yếu là do tiêu khát kéo dài, làm tổn thương âm, hao tổn khí, âm tổn hại đến dương, ngũ tạng đều hư, đặc biệt là tỳ thận cùng hư, tinh vi không được cố giữ, ngược lại sinh trọc thấp thẩm lậu, từ đó ứ trở huyết mạch, dẫn đến trọc độc nội uẩn, tổn thương thận lạc, đây là quá trình bệnh lý mà trọng điểm bệnh cơ khác nhau ở các giai đoạn phát triển khác nhau. Nhưng nhìn chung, đặc điểm bệnh cơ cơ bản của bệnh này là “bản hư tiêu thực”, đặc biệt lấy khí âm lưỡng hư, trọc độc nội sinh làm bệnh cơ căn bản.

Vì vậy, phù chính khu tà, điều trị theo nguyên tắc cố nhiếp và lợi thủy phối hợp là nguyên tắc điều trị quan trọng. Loại thuốc chúng tôi nghiên chế nhằm điều trị protein niệu giai đoạn sớm của bệnh thận do đái tháo đường ——Hạt Thận Tiêu, có hiệu quả lâm sàng nổi bật, mang lại hiệu quả xã hội và kinh tế tốt.

Bệnh lý thần kinh ngoại biên do đái tháo đường (chứng tý bệnh tiêu khát)

Trong Trung y, tên bệnh của bệnh lý thần kinh ngoại biên do đái tháo đường là “chứng tý bệnh tiêu khát”. Chúng tôi cho rằng, mặc dù vị trí bệnh chủ yếu là kinh mạch bị tý trở, hơn nữa phần nhiều bệnh lâu ngày nhập lạc, khiến lạc mạch bị ứ tắc, nhưng về tính chất bệnh, vì bệnh phát sinh sau tiêu khát, chính khí đã hư, nên đặc điểm bệnh cơ là do hư sinh trệ, rồi do thực gây hư; các nghiên cứu gần đây phát hiện rằng, dương không dẫn khí thì khí huyết càng hư tổn, dần dẫn đến thận hư, Đốc mạch không sung mãn, đây là căn nguyên khiến bệnh kéo dài dai dẳng, tức là “mất ôn nhuận nên đau”; còn đàm trọc, huyết ứ, hàn thấp do hư sinh ra lại làm tắc nghẽn kinh mạch thì là mấu chốt khiến bệnh nặng thêm. Vì vậy, chúng tôi tổng kết rằng điều trị bệnh lý thần kinh do đái tháo đường cần lấy “ôn nhuận thông” làm đại pháp.

Về phương diện dùng thuốc theo biện chứng, cần lấy phù chính khu tà làm gốc, xử lý tốt mối quan hệ giữa bổ hư và thông lạc (khu tà), trong trường hợp cấp tính lấy tán hàn, hóa trọc, hoạt huyết, giải độc và các phương pháp khu tà thông lạc làm trọng, đồng thời phải căn cứ cụ thể vào tình trạng bệnh để thích hợp áp dụng đại pháp nhuận táo gồm dẫn dương, ích khí, dưỡng huyết, bổ thận tráng Đốc, hơn nữa phương pháp ôn dương nhuận thông lạc càng cần xuyên suốt toàn bộ quá trình điều trị bệnh này. Điều trị lâm sàng nhấn mạnh rằng trên tiền đề biện chứng thi trị, lập phương lựa thuốc, tùy tình hình gia thêm các vị thuốc hóa ứ thông lạc, lấy ý nghĩa “lấy thông làm bổ”, “lấy thông làm trợ”, đạt hiệu quả lâm sàng tốt.

Viêm khớp do gút (trọc ứ tý)

Gút là tên bệnh được dùng chung trong Trung y và Tây y. Trong «Tiêu chuẩn chẩn đoán và hiệu quả điều trị bệnh chứng Trung y», gút được định nghĩa rõ là “tăng acid uric máu dẫn đến các khớp ở tứ chi đỏ, sưng, đau”. Đại sư Quốc y, Giáo sư 朱良春, căn cứ đặc điểm của bệnh này, đã đề xuất tên bệnh “trọc ứ tý” vào năm 1989.

Qua tổng kết thực tiễn lâm sàng lâu dài, chúng tôi cho rằng bệnh gút là do bẩm phú bất túc hoặc thể chất vốn hư, tỳ thận bất túc, thêm vào đó ăn uống không điều độ, nên thấp (đàm) trọc nội sinh, lưu lại bế tắc huyết mạch, khó tiết ra và hóa giải, huyết sáp kết trệ, hóa thành ứ trọc, uất bế hóa nhiệt, tích tụ thành độc, từ trọc sinh độc, trọc độc đồng khí tương cầu, cùng trợ nhau làm hại, hình thành trọc độc nội uẩn; trọc độc lưu lại trong máu, gặp lúc ngoại tà tương hợp, hoặc do ham rượu, ăn uống quá mức đồ béo ngọt mà phát bệnh. Thấp trọc ứ trệ, trọc độc nội uẩn là bệnh cơ then chốt của bệnh này.

Về biện chứng luận trị, chúng tôi lần lượt tiến hành biện chứng luận trị theo giai đoạn phát tác cấp tính, giai đoạn gian phát và giai đoạn tổn thương mạn tính có tophi gút, sử dụng liệu pháp tổng hợp gồm thang thuốc Trung y, châm cứu, xông hơi bằng thuốc để điều trị.

Viêm tuyến giáp bán cấp (anh thống)

Viêm tuyến giáp bán cấp là bệnh lý tuyến giáp gây đau thường gặp nhất, có tính tự giới hạn, phần lớn do nhiễm virus tại tuyến giáp gây ra, đặc trưng bởi tổn thương mô tuyến giáp dạng phá hủy kèm đau tạm thời và phản ứng viêm toàn thân. Căn cứ các triệu chứng chính trên lâm sàng và bệnh cơ Trung y, chúng tôi đặt tên bệnh là “anh thống”

Chúng tôi cho rằng “nội độc” trong quá trình phát bệnh phần lớn do tình chí không điều hoặc ăn uống thất tiết, làm tổn thương tạng phủ và sự vận hành của khí huyết tân dịch, bệnh cơ chủ yếu là “độc tà kết tụ”. Chúng tôi kết hợp với những biến đổi chức năng tuyến giáp của bệnh này (tức là giai đoạn nhiễm độc giáp, giai đoạn suy giáp, giai đoạn chức năng tuyến giáp hồi phục) để tiến hành biện chứng luận trị theo từng giai đoạn.

Khoa Nội tiết, Bệnh viện trực thuộc số 1 Đại học Trung y Dược Thiên Tân

Trưởng khoa 吴深涛, Khoa Nội tiết, Bệnh viện trực thuộc số 1 Đại học Trung y Dược Thiên Tân

Trưởng khoa 王斌, Khoa Nội tiết, Bệnh viện trực thuộc số 1 Đại học Trung y Dược Thiên Tân