Thận học

Khoa Thận của Bệnh viện Nhân Tế được thành lập vào những năm 1970 của thế kỷ XX, là một trong những bệnh viện đầu tiên ở nước ta thành lập khoa thận. Trong giai đoạn 1962-1963, tại các phòng bệnh nội khoa của Bệnh viện Nhân Tế đã thành lập một khu điều trị kết hợp Trung y và Tây y, triển khai điều trị kết hợp Trung-Tây y đối với bệnh thận và suy chức năng thận, đồng thời lấy “chinh phục căn bệnh không thể chữa trị - urê huyết” làm hướng chính. Năm 1976, Khoa Thận được thành lập độc lập. Dưới sự lãnh đạo của các trưởng khoa qua các nhiệm kỳ là Giáo sư Trần Mai Phương, Giáo sư Trương Khánh Di, Giáo sư Tiền Gia Kỳ, Giáo sư Nghê Triệu Huệ và Giáo sư Cố Lạc Di, hiện nay khoa đã được xây dựng trở thành chuyên khoa lâm sàng trọng điểm cấp quốc gia, ngành học trọng điểm của Bộ Giáo dục, trung tâm đào tạo lọc màng bụng đợt đầu của Bộ Y tế, phân trung tâm Thượng Hải của Trung tâm Nghiên cứu Y học Lâm sàng Bệnh thận Mạn Quốc gia, Trung tâm Chẩn đoán và Điều trị Urê huyết của Đại học Giao thông Thượng Hải, Trung tâm Nghiên cứu Lọc màng bụng Thượng Hải, Học viện Lâm sàng Lọc màng bụng Châu Á - Thái Bình Dương, trung tâm đào tạo lọc máu tại nhà đầu tiên trên toàn quốc, đồng thời có Phòng thí nghiệm cấp III của Cục Quản lý Trung y Dược Quốc gia — Phòng thí nghiệm Phân tử - Tế bào (Bệnh thận). Hiện nay, Khoa Thận đều có dịch vụ khám ngoại trú và điều trị nội trú tại ba cơ sở Đông, Tây và Nam, với tổng cộng 72 giường chuyên khoa, 134 máy lọc máu và 16 máy CRRT. Chuyên ngành này có đội ngũ học thuật chất lượng cao. Dưới sự dẫn dắt của Trưởng khoa Nghê Triệu Huệ và Trưởng khoa Cố Lạc Di, hiện có 49 bác sĩ, trong đó có 11 giáo sư, bác sĩ trưởng và 8 phó giáo sư, phó bác sĩ trưởng. Đây là cơ sở đào tạo nghiên cứu sinh tiến sĩ và học viên cao học chuyên ngành thận, với 4 người hướng dẫn nghiên cứu sinh tiến sĩ và 5 người hướng dẫn học viên cao học. Trình độ sau đại học của toàn khoa đạt 100%, trong đó trình độ tiến sĩ đạt trên 67%. Chuyên ngành lấy nghiên cứu lâm sàng và cơ bản về làm chậm tiến triển của bệnh thận mạn tính và triển khai điều trị tích hợp bệnh thận giai đoạn cuối làm trọng điểm; các chuyên ngành phụ bao gồm tổn thương thận cấp, bệnh thận mạn tính, phòng ngừa và điều trị bệnh thận bằng kết hợp Trung-Tây y, cấp cứu và điều trị bệnh thận nguy kịch, lọc máu, lọc màng bụng và ghép thận. Trong nhiều năm qua, khoa đã nhận được sự công nhận rộng rãi và đánh giá cao của người bệnh. Mục tiêu của chuyên ngành: “Dẫn đầu trong nước, tiên tiến quốc tế, hàng đầu châu Á”; tôn chỉ của chuyên ngành: “Bệnh nhân trên hết, chất lượng làm gốc, lấy giáo dục và khoa học để phát triển khoa, phấn đấu đạt hạng nhất”; phương hướng của chuyên ngành: “Chất lượng hạng nhất, dịch vụ hạng nhất, quản lý hạng nhất, môi trường hạng nhất”.

**I. Khám chữa bệnh**

Khoa Thận Bệnh viện Nhân Tế gồm khu điều trị nội trú của Khoa Thận, phòng khám ngoại trú Khoa Thận, Trung tâm Lọc máu, Trung tâm Lọc màng bụng, Phòng thí nghiệm Phân tử - Tế bào (Bệnh thận) và Phòng bệnh lý thận. Khoa có 72 giường chuyên khoa, số bệnh nhân nội trú hằng năm vượt 6.000 lượt, số lượt khám ngoại trú hằng năm trên 170.000 lượt. Ngoài việc mở phòng khám chuyên khoa hằng ngày, khoa còn mở nhiều phòng khám chuyên bệnh, như phòng khám chuyên bệnh viêm thận lupus, phòng khám chuyên bệnh thận kháng trị, phòng khám chuyên bệnh thận do đái tháo đường, phòng khám chuyên bệnh gout, phòng khám chuyên bệnh thận mạn tính, phòng khám theo dõi lọc màng bụng, phòng khám theo dõi ghép thận, phòng khám nhiễm trùng đường tiết niệu, phòng khám chuyên bệnh thận liên quan đến u và bệnh thận liên quan đến chuyển hóa cùng các phòng khám chuyên bệnh khác. Ngoài ra còn có phòng khám chuyên gia, phòng khám chuyên gia cao cấp theo nhu cầu đặc biệt và phòng khám theo hẹn, đáp ứng nhu cầu của các nhóm bệnh nhân khác nhau.

Điều trị thay thế đối với bệnh thận giai đoạn cuối cũng là một đặc trưng của chuyên ngành này. Khoa giữ vị trí tương đối cao trong nước và cũng có danh tiếng nhất định ở nước ngoài. Từ năm 1996, khoa đã thành lập cơ sở y tế hợp tác Trung - ngoại quốc — “Trung tâm Lọc máu Nhân Tế-NMC”. Hiện nay, khoa có hai bộ phận và ba trung tâm lọc máu tại các cơ sở Đông, Tây và Nam; tất cả đều sử dụng các máy lọc máu đa chức năng tương đối tiên tiến trên thế giới, máy CRRT tự động và máy thay huyết tương, đồng thời bắt đầu triển khai một loạt kỹ thuật mới trong nước, có thể thực hiện nhiều loại điều trị lọc máu khác nhau. Khoa đặc biệt thành thạo trong lọc máu cho bệnh nhân có độ khó cao, nguy cơ cao, bệnh nhân cấp cứu và người cao tuổi; ứng dụng kỹ thuật thay huyết tương bằng một hoặc hai bộ lọc để điều trị các loại bệnh thận kháng trị, bệnh thận thứ phát, bao gồm lupus ban đỏ nặng, cũng như điều trị chống thải ghép sau ghép thận.

Trung tâm Lọc máu không chỉ chú trọng chất lượng điều trị lọc máu mà còn quan tâm đến tâm lý và chất lượng cuộc sống của người bệnh; định kỳ triển khai các hoạt động giáo dục và tuyên truyền phong phú, đa dạng dành cho bệnh nhân. Khoa Thận Bệnh viện Nhân Tế đã liên tục 15 năm phụ trách thống kê dữ liệu đăng ký lọc máu của thành phố Thượng Hải; đây là bộ dữ liệu duy nhất của Trung Quốc được USRDS của Hoa Kỳ tiếp nhận và công bố trên toàn thế giới.

Điều trị urê huyết bằng lọc màng bụng còn là một trong những đặc trưng trọng điểm của khoa. Khoa giữ vị trí tương đối cao trong nước và có danh tiếng lớn trên trường quốc tế. Các nghiên cứu liên quan từng nhận Giải Tiến bộ Khoa học và Công nghệ Quốc gia hạng nhì cùng nhiều giải thưởng nghiên cứu khoa học khác. Năm 2012, khoa còn được tuyển chọn và công nhận là Trung tâm Đào tạo Lọc màng bụng của Bộ Y tế. Hiện có hơn 760 bệnh nhân lọc màng bụng được theo dõi lâu dài và hơn 530 bệnh nhân lọc máu.

Khoa Thận từ lâu kiên trì nghiên cứu kết hợp Trung-Tây y, áp dụng cả hai phương pháp Trung y và Tây y trong chẩn đoán, đạt hiệu quả tương đối tốt trong điều trị bệnh thận mạn tính, suy chức năng thận mạn tính và urê huyết. Đặc trưng lâm sàng của khoa là điều trị các bệnh thận khó và nguy kịch, như các bệnh thận nguyên phát và thứ phát, bao gồm bệnh thận do lupus ban đỏ, bệnh thận do đái tháo đường, tăng huyết áp do thận, v.v. Chuỗi nghiên cứu về phòng ngừa và điều trị bệnh thận mạn tính và bệnh thận do đái tháo đường bằng hoàng kỳ đã đạt Giải Tiến bộ Khoa học và Công nghệ về Kết hợp Trung-Tây y của Trung Quốc và Giải Tiến bộ Khoa học và Công nghệ về Kết hợp Trung-Tây y của Thượng Hải.

**II. Nghiên cứu khoa học**

Chuyên ngành này có Phòng thí nghiệm cấp III của Cục Quản lý Trung y Dược Quốc gia — Phòng thí nghiệm Phân tử - Tế bào (Bệnh thận). Trong 5 năm gần đây, khoa đã chủ trì và thực hiện hơn 10 đề tài cấp quốc gia, bao gồm các nhiệm vụ trọng điểm của Bộ Khoa học và Công nghệ Quốc gia, Quỹ Khoa học Tự nhiên Quốc gia cùng nhiều đề tài cấp tỉnh, cấp bộ. Khoa đã công bố gần 200 bài báo trên nhiều tạp chí khác nhau, trong đó hơn 100 bài được SCI lập chỉ mục. Các thành quả nghiên cứu đã đạt nhiều giải thưởng, gồm Giải Tiến bộ Khoa học và Công nghệ Quốc gia hạng nhì, Giải Tiến bộ Khoa học và Công nghệ Thượng Hải hạng nhì, Giải Khoa học và Công nghệ về Kết hợp Trung-Tây y của Trung Quốc hạng nhất, Giải Khoa học và Công nghệ Y học Hoa Hạ hạng ba, Giải Khoa học và Công nghệ Y học Thượng Hải hạng nhì và hạng ba, Giải Khoa học và Công nghệ về Kết hợp Trung-Tây y Thượng Hải hạng nhì cùng nhiều giải thưởng khác; đồng thời đạt được nhiều bằng sáng chế phát minh cấp quốc gia.

Khoa tham gia biên soạn “Hướng dẫn thao tác tiêu chuẩn về lọc máu, bản năm 2021” và “Hướng dẫn thao tác tiêu chuẩn về lọc màng bụng” của Bộ Y tế. Đồng thời, khoa cũng tham gia biên soạn nhiều quy phạm và hướng dẫn về chẩn đoán, điều trị các bệnh thận.

Khoa chủ biên các chuyên khảo “Điều trị học lâm sàng”, “Tập bệnh thận lâm sàng”, “Liệu pháp ăn uống trong bệnh thận”, “Sổ tay phòng khám nội khoa”, “Chiến lược chẩn đoán và điều trị bệnh thận”; phó chủ biên “Quy phạm thao tác tiêu chuẩn về lọc màng bụng”; tham gia biên soạn các chuyên khảo “Lý luận và thực hành nội khoa”, “Nội khoa thực hành”, “Nội khoa Trung Hoa”, “Điều trị học lâm sàng”, “Thận học thực hành” (ấn bản thứ 1), “Dinh dưỡng học - phần bệnh thận”, “Cẩm nang Merck - ấn bản thứ 17”, “Điều trị hồi sức tích cực thực hành”, “Thận học”, “Bách khoa toàn thư y học Trung Quốc (tập Thận học)” và “Liệu pháp ăn uống Trung Quốc”, cùng các chuyên khảo khác.

**III. Giảng dạy**

Trong gần 10 năm, Khoa Thận đã đào tạo tổng cộng 52 nghiên cứu sinh tiến sĩ, 55 học viên cao học và 1 nghiên cứu sinh sau tiến sĩ. Nhiều bác sĩ từ thành phố Thượng Hải và từ 30 tỉnh, thành phố, khu tự trị trên toàn quốc đã đến khoa để đào tạo nâng cao; tính đến nay, khoa đã đào tạo hơn 100 bác sĩ chuyên ngành bệnh thận theo hình thức đào tạo chuyên tu. Khoa chủ biên giáo trình quy hoạch tích hợp cơ quan - hệ thống y học dành cho các trường đại học trên toàn quốc theo “Kế hoạch 5 năm lần thứ 13” — “Hệ tiết niệu”, “Các bệnh phức tạp của hệ tiết niệu”, v.v. Từ năm 1997, khoa đã liên tục tổ chức 23 khóa học thuộc chương trình giáo dục thường xuyên cấp quốc gia “Cơ sở và lâm sàng lọc màng bụng”, đào tạo hơn 2.000 nhân viên chuyên môn về lọc màng bụng cho đất nước. Năm 2003, khoa được Bộ Y tế phê duyệt là một trong những cơ sở đào tạo giáo dục y khoa thường xuyên cấp quốc gia đợt đầu.

Khoa phụ trách công tác giảng dạy lâm sàng và tiền lâm sàng cho sinh viên đại học y khoa hệ 8 năm, 7 năm và 5 năm, gồm các lớp tiếng Trung và tiếng Anh, cũng như sinh viên cao đẳng và bác sĩ đến đào tạo nâng cao. Khoa từng nhận “Giải Giảng dạy Bảo Cương”; nhiều người được trao danh hiệu “Giáo viên xuất sắc” cấp trường và cấp bệnh viện.

Chuyên khoa lâm sàng trọng điểm quốc gia của Bộ Y tế Phòng thí nghiệm cấp III của Cục Quản lý Trung dược Quốc gia Trung tâm đào tạo mẫu về lọc màng bụng đợt đầu của Bộ Y tế Học viện Lâm sàng Lọc màng bụng Châu Á - Thái Bình Dương Trung tâm Chẩn đoán và Điều trị Urê huyết của Đại học Giao thông Thượng Hải Chuyên khoa trọng điểm của Trường Y thuộc Đại học Giao thông Thượng Hải Khu điều trị kiểu mẫu của Trường Y thuộc Đại học Giao thông Thượng Hải Đội ngũ giảng dạy xuất sắc của Trường Y thuộc Đại học Giao thông Thượng Hải

**Biên niên sử các sự kiện lớn của Khoa Thận**

Ngày 24 tháng 4 năm 1970, Bệnh viện Nhân Tế đã thực hiện thành công ca lọc máu đầu tiên.

Tháng 2 năm 1974, chế thử thành công thiết bị cung cấp dịch lọc TX-23 đầu tiên trong nước và quả lọc dạng tấm phẳng đầu tiên trong nước.

Năm 1975, nghiên cứu chế tạo thành công quả lọc dạng sợi rỗng đầu tiên trong nước, đạt Giải Tiến bộ Khoa học và Công nghệ của Cục Y tế Thành phố Thượng Hải.

Đầu những năm 1980, Khoa Thận triển khai điều trị lọc máu định kỳ.

Năm 1987, thực hiện thành công ca đầu tiên của thành phố Thượng Hải sử dụng thay huyết tương để điều trị thải ghép thận ghép.

Tháng 6 năm 1996, thành lập Trung tâm Lọc máu Nhân Tế-Niệm Mỹ Ty (Nhân Tế-NMC); năm 1998 đổi tên thành Trung tâm Lọc máu Nhân Tế-FMC.

Năm 1997, lần đầu tiên thực hiện điều trị CRRT cho bệnh nhân suy đa cơ quan sau phẫu thuật tim và đạt thành công.

Năm 1998, trở thành đơn vị trực thuộc Trung tâm Kiểm soát Chất lượng Lọc máu của Cục Y tế Thành phố Thượng Hải; Giáo sư Tiền Gia Kỳ là chủ nhiệm Trung tâm Kiểm soát Chất lượng Lọc máu.

Năm 2001, Trung tâm Lọc máu của cơ sở Đông Bệnh viện Nhân Tế được thành lập, có 30 máy lọc máu. Năm 2012, số máy tăng lên 60.

Năm 2002, đi đầu trong nước triển khai các phương pháp theo dõi trực tuyến BVM, BPM, BTM và Kt/V trực tuyến, nâng cao đáng kể trải nghiệm lọc máu và hiệu quả điều trị của bệnh nhân.

Tháng 2 năm 2006, thành lập Trung tâm Nghiên cứu Lọc màng bụng Thượng Hải.

Tháng 6 năm 2006, “Nghiên cứu liên quan đến việc nâng cao hiệu quả tỷ lệ sống còn của bệnh nhân lọc màng bụng” đạt Giải Khoa học và Công nghệ Y học Thượng Hải hạng nhất.

Tháng 10 năm 2006, xây dựng Mạng lưới Đăng ký Lọc máu Thượng Hải; dữ liệu này được hệ thống USRDS của Hoa Kỳ tiếp nhận và công bố với tư cách là bộ dữ liệu duy nhất của khu vực Trung Quốc đại lục, tạo ra đột phá “0” trong việc dữ liệu đăng ký lọc máu của bệnh nhân urê huyết Trung Quốc được các cơ quan có thẩm quyền quốc tế thu nhận.

Tháng 11 năm 2006, “Loạt nghiên cứu nâng cao tỷ lệ sống còn của bệnh nhân lọc màng bụng” đạt Giải Tiến bộ Khoa học và Công nghệ Thượng Hải hạng nhất.

Tháng 12 năm 2006, “Loạt nghiên cứu về phòng ngừa và điều trị bệnh thận mạn tính bằng hoàng kỳ” đạt Giải Khoa học và Công nghệ của Hội Kết hợp Trung-Tây y Trung Quốc hạng nhì.

Tháng 1 năm 2007, “Nghiên cứu lâm sàng và cơ bản về việc lọc màng bụng cải thiện tiên lượng bệnh nhân urê huyết” đạt Giải Tiến bộ Khoa học và Công nghệ các trường đại học Trung Quốc hạng nhất.

Tháng 12 năm 2007, “Nghiên cứu cơ bản và lâm sàng về việc nâng cao tỷ lệ sống còn của bệnh nhân lọc màng bụng” đạt Giải Tiến bộ Khoa học và Công nghệ Quốc gia hạng nhì.

Ngày 12 tháng 5 năm 2008, Điều dưỡng trưởng Vương Vịnh Mai và Điều dưỡng trưởng Tưởng Dung của Khoa Thận lần lượt đến tuyến đầu vùng động đất Vấn Xuyên, triển khai một loạt biện pháp cấp cứu và điều trị, bao gồm CRRT, lọc máu kéo dài, v.v.

Tháng 6 năm 2009, “Loạt nghiên cứu về phòng ngừa và điều trị bệnh thận do đái tháo đường bằng hoàng kỳ” đạt Giải Tiến bộ Khoa học và Công nghệ về Kết hợp Trung-Tây y Thượng Hải hạng nhì.

Tháng 9 năm 2010, “Điều trị chuẩn hóa nhằm nâng cao tỷ lệ sống còn khi lọc màng bụng” đạt Giải Khoa học và Công nghệ Y học Thượng Hải (phổ biến thành quả).

Năm 2012, Trung tâm Lọc máu của cơ sở Nam Bệnh viện Nhân Tế được thành lập, có 42 máy lọc máu.

Tháng 12 năm 2012, “Cơ chế tác dụng và ứng dụng chuyển giao của hoàng kỳ trong phòng ngừa và điều trị bệnh thận” đạt Giải Khoa học và Công nghệ về Kết hợp Trung-Tây y Thượng Hải hạng nhì.

Tháng 6 năm 2013, Trung tâm Lọc máu của cơ sở Nam Bệnh viện Nhân Tế được thành lập.

Tháng 12 năm 2013, “Cơ chế bệnh sinh của xơ hóa thận và ứng dụng chuyển giao của can thiệp bằng hoàng kỳ” đạt Giải Khoa học và Công nghệ của Hội Kết hợp Trung-Tây y Trung Quốc hạng nhất.

Tháng 12 năm 2014, “Cơ chế bệnh sinh của xơ hóa thận và ứng dụng chuyển giao của can thiệp kết hợp Trung-Tây y” đạt Giải Khoa học và Công nghệ Y học Hoa Hạ hạng ba.

Tháng 7 năm 2015, “Cơ chế xơ hóa thận và ứng dụng chuyển giao các dấu ấn sinh học” đạt Giải Khoa học và Công nghệ Y học Thượng Hải hạng nhì.

Năm 2017, việc cải tạo Trung tâm Lọc máu của cơ sở Tây Bệnh viện Nhân Tế hoàn tất, có 32 máy lọc máu.

Năm 2017, bắt đầu phụ trách khóa học dành cho học viên Sanda “Cơ sở và điều dưỡng lọc máu”, đào tạo sinh viên đại học định hướng ứng dụng về lọc máu.

Ngày 18 tháng 10 năm 2018, Trung tâm Đào tạo Lọc máu tại nhà đầu tiên của Trung Quốc tại Nhân Tế chính thức được khánh thành và gắn biển.

Ngày 27 tháng 4 năm 2020, bệnh nhân đầu tiên của Trung Quốc hoàn thành chương trình đào tạo lọc máu tại nhà đã thực hiện điều trị lọc máu tại nhà, tạo ra đột phá “0” về lọc máu tại nhà ở Trung Quốc.

Ngày 19 tháng 2 năm 2020, 7 bác sĩ và điều dưỡng của Khoa Thận tham gia Đội y tế chi viện Hồ Bắc đợt thứ tám của thành phố Thượng Hải, đến Bệnh viện Lôi Thần Sơn ở Vũ Hán, ứng dụng kỹ thuật CRRT và lọc máu để cứu chữa các bệnh nhân COVID-19 nguy kịch.

Năm 2020, khoa được công nhận là Cơ sở Huấn luyện Thực hành Điều dưỡng Chuyên khoa Lọc máu của Hội Điều dưỡng Trung Hoa.

Tháng 5 năm 2021, “Cơ chế sửa chữa tổn thương tế bào chân và đánh giá hiệu quả điều trị, tiên lượng bệnh thận IgA” đạt Giải Khoa học và Công nghệ Y học Thượng Hải hạng ba.

Ngày 12 tháng 3 năm 2022, Trung tâm Lọc máu Bệnh viện Nhân Tế mở “Phòng Lọc máu Cấp cứu” để tiếp nhận bệnh nhân thuộc khu vực phong tỏa đến lọc máu. Ngày 18 tháng 3, cơ sở Đông Bệnh viện Nhân Tế áp dụng quản lý khép kín; bệnh nhân của Trung tâm Lọc máu cơ sở Đông tiếp tục được lọc máu định kỳ, đi đầu thực hiện “phong tỏa bệnh viện nhưng không phong tỏa phòng lọc máu”.

Năm 2022, khoa được công nhận là Trung tâm Đào tạo Mẫu theo Tiêu chuẩn Lọc máu Toàn quốc.