Phẫu thuật tuyến tụy

| Tổng quan cơ bản |--------------

Khoa Ngoại tụy Bệnh viện Hoa Sơn trực thuộc Đại học Phúc Đán được thành lập vào tháng 4 năm 2010, là khoa lâm sàng đầu tiên tại Thượng Hải chuyên về chẩn đoán và điều trị toàn diện các bệnh tuyến tụy, là đơn vị nòng cốt của Viện Nghiên cứu Bệnh tuyến tụy thuộc Đại học Phúc Đán, đồng thời là nơi khởi nguồn và đặt trụ sở của Ủy ban Chuyên môn Ung thư tuyến tụy thuộc Hiệp hội Chống Ung thư Trung Quốc, Ủy ban Chuyên môn Ung thư tuyến tụy thuộc Hiệp hội Chống Ung thư Thượng Hải, Ủy ban Chuyên môn Bệnh tuyến tụy thuộc Hội Y học Kết hợp Trung-Tây y Thượng Hải, và Ủy ban Chuyên môn Ung thư đa chuyên khoa về khối u tuyến tụy thuộc Phân hội Ung bướu của Hiệp hội Cơ sở Y tế Xã hội Thượng Hải.

Sự thành lập và phát triển của Khoa Ngoại tụy Bệnh viện Hoa Sơn đã trải qua nhiều thế hệ nỗ lực không ngừng, vừa thể hiện sự kế thừa y học, vừa là định hướng phát triển chẩn đoán và điều trị các bệnh tuyến tụy. Từ những năm 1980, giáo sư suốt đời của Bệnh viện Hoa Sơn, nhà ngoại khoa nổi tiếng Trương Diên Linh, đã khởi xướng một loạt nghiên cứu về các bệnh lý mật-tụy, cơ chế bệnh sinh và điều trị toàn diện viêm tụy cấp nặng; tiếp đó, giáo sư kỳ cựu của Bệnh viện Hoa Sơn, trưởng khoa Ngoại tổng quát, chuyên gia ngoại tụy nổi tiếng Nghê Tuyền Hưng tập trung vào “chiến lược mới về chẩn đoán sớm và điều trị toàn diện ung thư tuyến tụy theo giai đoạn” và “đặc điểm di căn hạch bạch huyết của ung thư tuyến tụy và điều trị can thiệp”; sau đó là “chẩn đoán sớm và phẫu thuật chính xác khối u tuyến tụy” và “nghiên cứu điều trị toàn diện đa chuyên khoa ung thư tuyến tụy dựa trên đặc tính sinh học của khối u, lấy phẫu thuật làm chính” do giáo sư Phó Đức Lương, trưởng khoa đương nhiệm của Khoa Ngoại tụy Bệnh viện Hoa Sơn, người dẫn đầu chuyên ngành xuất sắc của Thượng Hải và nhân vật dẫn đầu y học Thượng Hải, tận tâm theo đuổi và đề xướng. Hành trình của Ngoại tụy Hoa Sơn có thể nói là luôn vững bước, bền bỉ như Ngu Công dời núi. Hiện Khoa Ngoại tụy Hoa Sơn có 3 bác sĩ trưởng, 6 bác sĩ phó trưởng, 5 bác sĩ điều trị và 3 bác sĩ nội trú, trong đó có 3 giáo sư lâm sàng và 2 phó giáo sư; 3 người hướng dẫn nghiên cứu sinh tiến sĩ và 2 người hướng dẫn nghiên cứu sinh thạc sĩ, không ngừng tiến bộ trong cả ba lĩnh vực khám chữa bệnh, giảng dạy và nghiên cứu.

Nhờ mô hình quản lý theo chiều dọc giữa nhiều cơ sở của Bệnh viện Hoa Sơn, Khoa Ngoại tụy đã đồng thời triển khai chẩn đoán và điều trị nội trú cũng như dịch vụ khám ngoại trú các bệnh tuyến tụy tại cơ sở chính và cơ sở Phố Đông của Bệnh viện Hoa Sơn (cơ sở Hồng Kiều và cơ sở Bảo Sơn hiện chỉ triển khai khám ngoại trú). Hiện nay, mỗi năm Ngoại tụy Hoa Sơn thực hiện khoảng 600 lượt phẫu thuật cắt tụy các loại, trong đó phẫu thuật cấp IV chiếm khoảng 75%; đồng thời, phẫu thuật xâm lấn tối thiểu (nội soi ổ bụng và robot) chiếm khoảng 25%, các chỉ số kiểm soát chất lượng phẫu thuật nằm trong nhóm dẫn đầu toàn thành phố. Mỗi năm, Ngoại tụy Hoa Sơn còn thực hiện điều trị can thiệp động mạch u tuyến tụy dưới hướng dẫn DSA khoảng hơn 400 lượt, thực hiện hơn 700 lượt thủ thuật chẩn đoán và điều trị bệnh tuyến tụy bằng nội soi tiêu hóa phức tạp và dưới siêu âm nội soi (EUS); quy mô tổng thể nằm trong nhóm dẫn đầu toàn quốc. Đặc biệt, phương pháp hiển vi đồng tiêu bằng laser dưới hướng dẫn siêu âm nội soi đối với u nang tuyến tụy (EUS+nCLE) thuộc nhóm tiên tiến trên thế giới (khối lượng tại một cơ sở lớn nhất).

| Đặc điểm chuyên ngành/đặc điểm chuyên khoa sâu |--------------

Kiên trì phát triển dịch vụ thương hiệu y tế đổi mới: “Chính xác, hồi phục nhanh, đồng hành cùng tuyến tụy — mô hình mới phục vụ toàn diện bệnh nhân ung thư tuyến tụy thông qua hợp tác đa chuyên khoa”. Ngoại tụy Hoa Sơn luôn chú trọng mối quan hệ biện chứng giữa các bệnh của cơ quan tuyến tụy và tình trạng toàn thân của cơ thể người, nỗ lực thực hành và tìm tòi trên ba phương diện: chẩn đoán và điều trị chính xác bệnh tuyến tụy, điều trị toàn diện khối u tuyến tụy, và triển khai hợp lý phẫu thuật tuyến tụy trên cơ sở phối hợp đa chuyên khoa. Ngoại tụy Hoa Sơn kết hợp ứng dụng nhiều phương tiện kỹ thuật như xét nghiệm sinh hóa trong bệnh viện, chẩn đoán hình ảnh chức năng, siêu âm nội soi và bệnh lý học phân tử; thông qua phối hợp đa chuyên khoa, không ngừng tối ưu hóa hệ thống chẩn đoán và điều trị bệnh tuyến tụy, nỗ lực nâng cao tính kịp thời và độ chính xác của chẩn đoán bệnh tuyến tụy, xây dựng phác đồ điều trị chính xác và quyết định phẫu thuật chính xác, cố gắng đáp ứng nhu cầu và mục tiêu chăm sóc y tế của đông đảo người bệnh tuyến tụy. Để nâng cao nhận thức và khả năng nhận biết của người dân đối với các bệnh tuyến tụy, khoa cũng tích cực triển khai công tác phổ biến kiến thức khoa học liên quan đến bệnh tuyến tụy.

Trước các bệnh tuyến tụy phức tạp và biến đổi đa dạng, Ngoại tụy Hoa Sơn đã thành lập các nhóm chuyên khoa sâu tương ứng: nhóm chuyên môn điều trị toàn diện ung thư tuyến tụy, nhóm chuyên môn u nang tuyến tụy, nhóm chuyên môn thần kinh nội tiết tuyến tụy, nhóm chuyên môn u đặc giả nhú tuyến tụy (thiết lập Chỉ số Fudan SPD), và nhóm chuyên môn viêm tụy. Đối với các khối u tuyến tụy lành tính/tiềm tàng ác tính, khoa tiến hành dự phán chính xác và can thiệp phẫu thuật phù hợp; đối với khối u tuyến tụy ác tính, căn cứ vào giai đoạn khối u để đánh giá khoa học đa chuyên khoa, tích cực triển khai điều trị tân bổ trợ và điều trị chuyển đổi toàn diện cho khối u, nỗ lực nâng cao tỷ lệ cắt bỏ, tính triệt căn cũng như độ an toàn của phẫu thuật, nhằm nâng cao tỷ lệ sống dài hạn và cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Trên cơ sở thường quy triển khai nhiều phương thức phẫu thuật tuyến tụy khác nhau (mổ mở, nội soi và robot), Ngoại tụy Hoa Sơn tích cực thực hiện phẫu thuật triệt căn ung thư tuyến tụy có phối hợp cắt mạch máu, như cắt tĩnh mạch cửa, thay thế và tái tạo bằng mạch máu nhân tạo, bóc bao động mạch và gia cố động mạch bằng vật liệu nhân tạo, cùng các phương pháp đổi mới khác, qua đó nâng cao đáng kể tính triệt căn và độ an toàn của phẫu thuật. Đồng thời, căn cứ vào vị trí cụ thể của khối u và nhu cầu về chức năng nội tiết, ngoại tiết của tuyến tụy, khoa triển khai nhiều phương thức cắt bỏ khối u bảo tồn mô tuyến tụy, như phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến tụy bảo tồn lách, phẫu thuật cắt tụy gần toàn bộ bảo tồn một phần đuôi tụy và lách, phẫu thuật cắt khối u đầu tụy bảo tồn tá tràng, phẫu thuật cắt thân và đuôi tụy bảo tồn lách, v.v., nhằm bảo tồn tối đa chức năng cơ quan và cải thiện chất lượng sau phẫu thuật của người bệnh. Thông qua mô hình chăm sóc y tế phối hợp đa chuyên khoa do Ngoại tụy chủ trì, khoa giải quyết toàn diện nhiều nhu cầu khác nhau của người bệnh tuyến tụy, như phối hợp với Khoa Tiêu hóa và Khoa Gây mê để triển khai dẫn lưu chất nhiễm trùng do hoại tử tụy qua đường tự nhiên và điều trị can thiệp đau khó trị do khối u tuyến tụy; phối hợp với Khoa Nội tiết và Phòng Điều dưỡng để triển khai theo dõi đường huyết động quanh phẫu thuật và quản lý ứng phó với tình trạng đường huyết dao động có nguồn gốc tụy; phối hợp với Khoa Dinh dưỡng Lâm sàng và Khoa Y học Kết hợp Trung-Tây để triển khai hỗ trợ dinh dưỡng quanh phẫu thuật tụy và dạ dày và điều dưỡng bằng y học cổ truyền.

| Tình hình giảng dạy |--------------

Bám sát tiến trình cải cách về giáo dục y học và đào tạo lâm sàng của Trường Y khoa Thượng Hải thuộc Đại học Phúc Đán và Học viện Y lâm sàng Hoa Sơn, Khoa Ngoại tụy Hoa Sơn không chỉ đảm nhiệm công tác giảng dạy và hướng dẫn môn ngoại khoa cho sinh viên đại học, sau đại học và sinh viên quốc tế của Trường Y khoa Thượng Hải thuộc Đại học Phúc Đán, mà còn đảm nhiệm công tác đào tạo chuẩn hóa bác sĩ nội trú ngoại khoa và bác sĩ chuyên khoa ngoại tụy của Bệnh viện Hoa Sơn. Khoa hỗ trợ công tác đào tạo tiếp tục chuyên khoa thông qua việc tiếp nhận bác sĩ đến học tập nâng cao và tổ chức các lớp đào tạo, chủ trì 2 chương trình đào tạo liên tục cấp quốc gia, mỗi năm tổ chức các lớp 《Các kỹ thuật mới và tiến bộ mới trong chẩn đoán và điều trị ung thư tuyến tụy》 và 《Chẩn đoán, điều trị đa chuyên khoa u nang tuyến tụy và phân tích ra quyết định》. Thông qua 《Diễn đàn Tuyến tụy Hoa Sơn》 được tổ chức hằng năm, khoa mời các chuyên gia nổi tiếng và đồng nghiệp học thuật trong và ngoài nước cùng chia sẻ những tiến triển trong chẩn đoán và điều trị bệnh tuyến tụy, thảo luận và đạt được đồng thuận về nhiều vấn đề nóng trong lĩnh vực ngoại tụy. Khoa đặc biệt mời Andrew L Warshaw, Chủ tịch Hiệp hội Phẫu thuật viên Hoa Kỳ (ACS), làm giáo sư danh dự hải ngoại của khoa; định kỳ cử các bác sĩ lâm sàng đến Trường Y thuộc Đại học Harvard, Hoa Kỳ (Bệnh viện Đa khoa Massachusetts), và Trường Y thuộc Đại học Ruhr, Đức (Bệnh viện St. Joseph), để quan sát lâm sàng và học tập nâng cao.

| Tình hình nghiên cứu khoa học |--------------

Gắn kết với các vấn đề nóng và khó khăn trong lâm sàng, khoa triển khai nghiên cứu về cơ chế liên quan đến di căn gan của ung thư tuyến tụy, nghiên cứu về đặc điểm di căn bạch huyết và can thiệp điều trị ung thư tuyến tụy, nghiên cứu điều trị chính xác ung thư tuyến tụy, nghiên cứu lâm sàng về chẩn đoán và điều trị khối u tuyến tụy có AI hỗ trợ, v.v. Khoa đã nhận được tài trợ cho nhiều đề tài cấp quốc gia, cấp tỉnh/bộ và cấp thành phố Thượng Hải, bao gồm 1 nhiệm vụ đề tài nhánh thuộc Dự án Chuyên biệt Trọng đại Khoa học và Công nghệ Quốc gia, 1 đề tài thuộc Chương trình Nghiên cứu và Phát triển Trọng điểm Quốc gia, 8 đề tài Quỹ Khoa học Tự nhiên Quốc gia, cùng nhiều đề tài của Ủy ban Khoa học và Công nghệ Thượng Hải, Ủy ban Y tế Thượng Hải, v.v.; các kết quả nghiên cứu liên quan đã được công bố trên các tạp chí chuyên ngành trong và ngoài nước, trong đó có 53 bài được SCI lập chỉ mục, bao gồm NEJM, Lancet, Gut, EJC, BJS, Natural Communication, v.v.; sở hữu 3 bằng sáng chế phát minh đã được cấp. Một phần kết quả nghiên cứu đã được chuyển giao thành công và ứng dụng vào lâm sàng; các quan điểm liên quan đã được Nhóm Ngoại tụy của Hội Y học Trung Quốc và Ủy ban Chuyên môn Ung thư tuyến tụy thuộc Hiệp hội Chống Ung thư Trung Quốc tiếp thu và đưa vào hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ung thư tuyến tụy.

Kể từ năm 2018, dưới sự tài trợ của Ủy ban Quỹ Khoa học Tự nhiên Quốc gia (Trung tâm Khoa học Trung-Đức), Giáo sư Phó Đức Lương thuộc Bệnh viện Hoa Sơn trực thuộc Đại học Phúc Đán và Giáo sư Roland Schmid thuộc Bệnh viện Bờ phải sông Isar (Klinikum rechts der Isar) trực thuộc Đại học Kỹ thuật München (Technishe Universitat Munchen) đã cùng chủ trì Nhóm nghiên cứu hợp tác Trung-Đức về “Y học chính xác trong ung thư tuyến tụy”. Các nhà khoa học y học Trung Quốc và Đức trong các lĩnh vực ngoại tụy, nội soi tiêu hóa, y học hạt nhân, gây mê, bệnh lý, nội tiết, v.v. định kỳ tiến hành trao đổi và thăm viếng song phương, trao đổi học thuật về chẩn đoán chính xác, dự báo tiên lượng và điều trị chuyển dịch lâm sàng ung thư tuyến tụy, đặc biệt không ngừng tìm kiếm các đổi mới hợp tác quốc tế về những bối cảnh ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo trong dữ liệu lớn y tế.

| Danh hiệu của khoa |--------------

Ngoại tụy Hoa Sơn từng lần lượt nhận được tài trợ cho hai dự án thuộc chuyên khoa lâm sàng trọng điểm của Bộ Y tế (ngoại khoa, ung bướu), triển khai nhiều đổi mới lâm sàng như “điều trị toàn diện ung thư tuyến tụy theo giai đoạn” (được trao Giải Ba Y học Lâm sàng Thượng Hải), “nghiên cứu lâm sàng và cơ bản về đặc điểm di căn hạch bạch huyết của ung thư tuyến tụy và điều trị can thiệp”, “hóa trị can thiệp đa pha cho ung thư tuyến tụy có thể cắt bỏ”, “thiết lập hệ thống tối ưu hóa chẩn đoán và điều trị sớm ung thư tuyến tụy”, v.v. Những đổi mới này không chỉ nâng cao đáng kể tỷ lệ cắt bỏ bằng phẫu thuật và tỷ lệ sống của khối u tuyến tụy về mặt hiệu quả điều trị, mà còn nhận được sự công nhận và khen ngợi của các đồng nghiệp trong và ngoài nước thông qua việc phổ biến kỹ thuật.

Trưởng khoa hiện nay, Giáo sư Phó Đức Lương, là người dẫn đầu chuyên ngành xuất sắc của Thượng Hải và nhân vật dẫn đầu y học Thượng Hải, đồng thời giữ các chức vụ: phó chủ nhiệm Ủy ban Chuyên môn Ung thư tuyến tụy thuộc Hiệp hội Ung bướu Lâm sàng Trung Quốc (CSCO) (2025), phó chủ nhiệm Ủy ban Chuyên môn Ung thư tuyến tụy thuộc Hiệp hội Chống Ung thư Trung Quốc, phó trưởng Nhóm Ung bướu tuyến tụy thuộc Phân hội Ung bướu của Hội Y học Trung Quốc, phó chủ nhiệm Phân hội Bệnh tuyến tụy thuộc Hiệp hội Xúc tiến Giao lưu Quốc tế Y tế và Chăm sóc Sức khỏe Trung Quốc, ủy viên Nhóm Tụy thuộc Phân hội Ngoại khoa Tổng quát của Hội Y học Trung Quốc, ủy viên Phân hội Ngoại khoa Tổng quát của Hiệp hội Bác sĩ Trung Quốc, ủy viên thường vụ Ủy ban Chuyên môn Ung bướu Ổ bụng thuộc Hiệp hội Giáo dục Y dược Trung Quốc; chủ nhiệm Ủy ban Chuyên môn Bệnh tuyến tụy thuộc Hội Y học Kết hợp Trung-Tây y Thượng Hải, chủ nhiệm Ủy ban Chuyên môn Đa chuyên khoa về Khối u tuyến tụy thuộc Phân hội Ung bướu của Hiệp hội Cơ sở Y tế Xã hội Thượng Hải.