Khoa Chức năng phổi

I. Khái quát về khoa

Bệnh viện Phổi Thượng Hải là một trong những đơn vị đầu tiên trong nước sáng lập chuyên ngành chức năng phổi. Năm 1955, bệnh viện thành lập “Phòng Chức năng tim phổi”; năm 1980 thành lập “Phòng Xét nghiệm chức năng phổi” độc lập. Bệnh viện đã tiên phong triển khai một loạt kỹ thuật đổi mới như đo chức năng phổi từng bên phổi và kiểm tra chức năng phổi nhi khoa theo tiêu chuẩn hóa, đồng thời luôn kiên trì tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật về chức năng phổi và đổi mới. Về quy mô chẩn đoán và điều trị chức năng phổi, nghiên cứu khoa học và học thuật cũng như trình độ giảng dạy, bệnh viện đều ở vị trí dẫn đầu trong nước.

II. Đặc điểm chuyên môn

Các hạng mục kiểm tra chức năng phổi rất đầy đủ, bao gồm phân tích và đo khí máu động mạch, kiểm tra chức năng thông khí thường quy, chức năng khuếch tán phổi, đo dung tích giường mao mạch phổi và khả năng khuếch tán qua màng, sức cản đường thở, đo thể tích ký, kiểm tra sức cơ hô hấp, kiểm tra chức năng phổi bằng dao động xung, nghiệm pháp kích thích phế quản, nghiệm pháp giãn phế quản và các hạng mục khác. Bệnh viện đã tiên phong trong nước triển khai các hạng mục kiểm tra chức năng phổi đặc thù như kiểm tra chức năng tim phổi khi gắng sức, biểu đồ carbon dioxide theo thể tích, nghiệm pháp gắng sức tim phổi tĩnh, nghiệm pháp gắng sức tim phổi xâm lấn, qua đó cung cấp cho bác sĩ lâm sàng những hướng tiếp cận chẩn đoán và điều trị mới trong chẩn đoán, điều trị và đánh giá tiên lượng bệnh.

III. Quy mô khối lượng công việc

Bệnh viện đã tiên phong áp dụng trong nước mô hình quản lý thông tin hóa đối với kiểm tra chức năng phổi; khối lượng công việc duy trì xu hướng tăng trưởng ổn định trong thời gian dài. Hiện nay, khối lượng công việc hằng năm đã đạt 330.000 lượt, quy mô kiểm tra và khối lượng công việc nằm trong nhóm dẫn đầu toàn quốc. Khoa Chức năng phổi luôn nỗ lực cung cấp cho người bệnh và công tác lâm sàng các kết quả kiểm tra theo quy chuẩn, chính xác, đồng thời mang lại trải nghiệm dịch vụ chất lượng cao.

IV. Đội ngũ nhân lực

Lãnh đạo chuyên ngành: Quách Kiện, bác sĩ chủ nhiệm, tiến sĩ y khoa.

Ủy viên Nhóm Chức năng phổi thuộc Phân hội Hô hấp, Hội Y học Trung Quốc (nhóm đang trong quá trình thành lập)

Phó trưởng Nhóm Chức năng phổi thuộc Phân hội Hô hấp, Hội Y học Thượng Hải

Ủy viên thường vụ Phân hội Hô hấp, Hội Bệnh viện Nghiên cứu Trung Quốc

Ủy viên Phân hội Hô hấp, Hội Lão khoa Trung Quốc

Thành viên Nhóm Trang thiết bị chức năng phổi, Hội Trang thiết bị y tế Trung Quốc

Ủy viên Ủy ban Chuyên môn Ung thư phổi, Hiệp hội Nữ bác sĩ Thượng Hải

Ủy viên Ủy ban Chuyên môn Hô hấp ung thư, Hiệp hội Chống ung thư Trung Quốc

Dương Văn Lan: bác sĩ phó chủ nhiệm. Ủy viên Nhóm Điều trị hô hấp thuộc Hội Hô hấp, Hội Y học Trung Quốc; ủy viên thường vụ Ủy ban Chuyên môn Chức năng hô hấp nhi thuộc Quỹ Chăm sóc sức khỏe ban đầu Trung Quốc; ủy viên Phân hội Hô hấp, Hội Nghiên cứu Y học lão khoa và Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi Trung Quốc.

Khoa Chức năng phổi đồng thời có 1 bác sĩ điều trị, 1 bác sĩ nội trú, 3 kỹ thuật viên phụ trách và 7 kỹ thuật viên. Trong đó có 6 giảng viên đào tạo chuẩn hóa về chức năng phổi. Nhân lực và trình độ kiểm tra thuộc nhóm dẫn đầu trong lĩnh vực chức năng phổi trên toàn quốc.

V. Thành tựu nghiên cứu khoa học

Khoa Chức năng phổi chủ trì và tham gia nhiều đề tài cấp quốc gia, cấp tỉnh/bộ; là một trong 11 đơn vị nghiên cứu nòng cốt trên toàn quốc của dự án “Đề tài thuộc Chương trình Hỗ trợ Khoa học và Công nghệ Quốc gia”. Khoa đã xây dựng chiến lược điều trị phục hồi chức năng phù hợp với giai đoạn đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính ở nước ta, cùng các phác đồ điều trị phục hồi chức năng cá thể hóa. Khoa chủ trì mỗi loại 1 đề tài, gồm 1 đề tài dành cho nhà nghiên cứu trẻ của Quỹ Khoa học Tự nhiên Quốc gia và 1 đề tài loại hình tổng quát của Quỹ Khoa học Tự nhiên Thượng Hải. Khoa đã công bố hơn 70 bài báo SCI liên quan đến chức năng phổi và sinh lý hô hấp, hơn 100 bài báo trên các tạp chí cốt lõi trong nước; tham gia xây dựng “Hướng dẫn quốc gia về kiểm tra chức năng phổi” và dịch, biên soạn “Nguyên lý và diễn giải nghiệm pháp gắng sức tim phổi”; tham gia xây dựng “Đồng thuận chuyên gia về quy trình đo và ứng dụng lâm sàng nitric oxide trong khí thở ra (bản năm 2025)”; “Tiêu chuẩn kỹ thuật nghiệm pháp kích thích phế quản bằng acetylmethacholine (methacholine chloride) (bản năm 2023)”; “Đồng thuận chuyên gia Trung Quốc về nguyên lý, kiểm soát chất lượng và ứng dụng lâm sàng của máy đo chức năng phổi cầm tay”; “Tiêu chuẩn kỹ thuật kiểm tra chức năng phổi — kiểm tra bằng kỹ thuật dao động xung”; “Đồng thuận chuyên gia Thượng Hải về liệu pháp oxy tại nhà cho người trưởng thành mắc bệnh phổi mạn tính”; “Đồng thuận chuyên gia về thực hiện kiểm tra chức năng phổi trong thời kỳ phòng, chống dịch viêm phổi do coronavirus chủng mới” và “Phòng ngừa nhiễm chéo khi kiểm tra chức năng phổi trong công tác phòng, chống viêm phổi do nhiễm coronavirus chủng mới”, cùng việc biên soạn các biện pháp và khuyến nghị cụ thể trong hàng chục hướng dẫn hoặc đồng thuận khác; tham gia 39 thử nghiệm lâm sàng thuốc đa trung tâm, trong đó có 24 thử nghiệm lâm sàng thuốc đa trung tâm quốc tế; sở hữu nhiều bằng sáng chế.

VI. Tình hình đào tạo

Khoa chúng tôi là cơ sở đào tạo quốc gia cho học viên bồi dưỡng chuyên môn và học viên sau đại học về chức năng phổi; là một trong những “Trung tâm đào tạo kiểm tra chức năng phổi quốc gia” đầu tiên và một trong những “Cơ sở đào tạo chuyên tu chức năng phổi PCCM” đầu tiên. Năm 2016, khoa chúng tôi lần đầu hợp tác với Nhóm Hợp tác chức năng phổi nhi khoa toàn quốc, mở ra chương mới về kiểm tra chức năng phổi nhi khoa theo tiêu chuẩn hóa trên toàn quốc; năm 2017, khoa chúng tôi được bình chọn là “Trung tâm đào tạo kiểm tra chức năng phổi xuất sắc cấp quốc gia”; có chương trình giáo dục y khoa liên tục cấp quốc gia “Khóa học về những tiến bộ mới trong kỹ thuật chức năng phổi và sinh lý hô hấp”, là khóa học chất lượng cao có ảnh hưởng rất lớn trong nước.

VII. Phát triển chuyên ngành

Kiểm tra chức năng phổi là hạng mục cần thiết để sàng lọc sớm bệnh hô hấp mạn tính, chẩn đoán chính xác và sử dụng thuốc hợp lý; có giá trị lâm sàng quan trọng trong đánh giá tình trạng bệnh, hướng dẫn dùng thuốc và đánh giá hiệu quả điều trị đối với các bệnh ở lồng ngực, phổi và đường thở. Khoa chúng tôi không chỉ tiến hành một loạt nghiên cứu tương đối hoàn thiện về quản lý chức năng phổi trong bệnh mạn tính, nhằm đánh giá và theo dõi chức năng phổi cũng như phục hồi chức năng tim phổi liên quan ở người bệnh mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản và bệnh phổi mô kẽ, mà còn ở vị trí dẫn đầu toàn quốc trong các nghiên cứu chức năng phổi đặc thù như giá trị chẩn đoán của nghiệm pháp gắng sức tim phổi đối với bệnh mạch máu phổi, đánh giá tình trạng bệnh và hiệu quả điều trị, dự đoán tiên lượng. Khoa đã phối hợp với Khoa Ngoại lồng ngực xây dựng đồng thuận về quản lý đường thở trong giai đoạn quanh phẫu thuật, đồng thời xây dựng một cơ sở dữ liệu chức năng phổi hoàn chỉnh phục vụ đánh giá trước và sau phẫu thuật ở bệnh nhân mắc bệnh hô hấp mạn tính, bệnh mạch máu phổi và bệnh nhân phẫu thuật lồng ngực, cũng như phục vụ đánh giá chức năng phổi ở bệnh nhân ung thư.