Khoa Châm cứu, Buồng bệnh III（南岗总院）

Khoa 3 – Khoa Châm cứu và Cứu ngải

2022.11

I. Tổng quan khoa

Khoa 3 – Khoa Châm cứu và Cứu ngải là chuyên khoa trọng điểm của Cục Quản lý Y học Cổ truyền Trung Quốc cấp quốc gia — chuyên khoa bệnh não, chuyên khoa châm cứu của Cục Quản lý Y học Cổ truyền tỉnh, đơn vị xây dựng chuyên bệnh đột quỵ của Cục Quản lý Y học Cổ truyền tỉnh; là đơn vị dẫn đầu đường dẫn lâm sàng liệt cơ mắt trong hệ thống đường dẫn lâm sàng y học cổ truyền quốc gia, và là khoa trọng điểm nghiên cứu lâm sàng châm cứu của bệnh viện chúng tôi. Khoa có đội ngũ mạnh, kỹ thuật chẩn đoán và điều trị tinh xảo, là chuyên khoa điều trị thần kinh nội khoa kết hợp y tế, nghiên cứu khoa học và giảng dạy. Khoa có 60 giường bệnh theo biên chế, 22 cán bộ y tế và điều dưỡng: 1 thầy hướng dẫn nghiên cứu sinh tiến sĩ, 1 bác sĩ chính, 1 bác sĩ phó chính, 7 bác sĩ chuyên khoa, 2 bác sĩ nội trú, 2 nghiên cứu viên sau tiến sĩ, 6 tiến sĩ và 5 thạc sĩ.

Hiện nay, khoa đã hình thành đặc trưng điều trị kết hợp “châm cứu – thuốc nam Trung Quốc – phục hồi chức năng”, đồng thời tiến hành song song “điều trị bằng thuốc – liệu pháp không dùng thuốc – điều trị tâm lý”. Trên cơ sở kế thừa và ứng dụng các phương pháp y học cổ truyền như châm cứu, thuốc nam Trung Quốc để điều trị các bệnh có thế mạnh gồm bệnh mạch máu não (nhồi máu não, xuất huyết não), hội chứng sau chấn thương sọ não, tổn thương tủy sống, liệt cơ mắt, liệt hành não, sa sút trí tuệ, liệt mặt, mất ngủ, trầm cảm, lo âu, xơ cứng rải rác, bệnh Parkinson, hội chứng Guillain-Barré, đau dây thần kinh sinh ba, đau nửa đầu, chóng mặt, thoái hóa đốt sống cổ, thoái hóa đốt sống thắt lưng, khoa còn tiếp nhận các quan niệm phục hồi chức năng và trang thiết bị điều trị tiên tiến trong và ngoài nước; thông qua điều hòa toàn diện người bệnh, giúp họ nhanh chóng thoát khỏi nỗi khổ của bệnh tật, nâng cao chất lượng cuộc sống, đạt được tự chăm sóc bản thân và sớm trở về gia đình và xã hội. Mỗi năm khoa tiếp nhận hơn 1000 lượt người bệnh điều trị nội trú, tỷ lệ hiệu quả điều trị lên tới 99%.

Công tác y tế, giảng dạy và nghiên cứu của khoa phát triển đồng bộ, thành quả nghiên cứu phong phú: đạt 1 giải nhất Giải thưởng Khoa học và Công nghệ của Hội Châm cứu Trung Quốc”, 1 “giải nhì Giải thưởng Khoa học và Công nghệ của Hội Y học Cổ truyền Trung Hoa”, 5 giải nhì của chính quyền tỉnh, 1 giải ba của chính quyền tỉnh, 2 giải nhất Giải thưởng Thành quả Giảng dạy Giáo dục Đại học tỉnh, công bố hơn trăm bài báo (trong đó 4 bài được chỉ mục EI, 4 bài được chỉ mục SCI), đảm nhiệm 2 đề tài cấp quốc gia và 38 đề tài các cấp khác, tham gia biên soạn 11 bộ giáo trình theo quy hoạch quốc gia, tham gia viết hơn 10 đầu sách. Khoa đảm nhiệm giảng dạy các môn Thần kinh học, Chẩn đoán định khu thần kinh, Châm cứu học, Châm cứu trị liệu học. Khoa đã đào tạo 26 nghiên cứu sinh tiến sĩ và 108 học viên cao học.

Ngay từ khi thành lập, khoa đã xác định “lấy người bệnh làm trung tâm, lấy việc nâng cao chất lượng y tế, quản lý và trình độ dịch vụ y tế làm trọng tâm công tác”. Với tinh thần trách nhiệm cao với sự nghiệp y học, khoa đối xử chân thành và không ngừng vươn tới sự hoàn thiện, nỗ lực tạo dựng y đức, y phong và môi trường khám chữa bệnh tốt, phấn đấu cung cấp cho mỗi người bệnh sự điều trị toàn diện chất lượng cao, trình độ cao, chuẩn hóa và cá thể hóa.

II. Phạm vi chẩn đoán và điều trị

1. Bệnh não: xuất huyết não, nhồi máu não, hội chứng sau chấn thương sọ não, xuất huyết dưới nhện, liệt tay chân và mất ngôn ngữ do viêm não, v.v.

2. Tổn thương tủy sống: rối loạn chức năng vận động, cảm giác và thần kinh thực vật do chấn thương tủy sống, viêm tủy sống, u tủy sống và rỗng tủy sống, bí tiểu và tiểu không kiểm soát, v.v.

3. Tổn thương dây thần kinh ngoại biên: viêm dây thần kinh mặt, viêm nhiều dây thần kinh sọ, bệnh đa dây thần kinh, liệt dây thần kinh quay, liệt dây thần kinh trụ, liệt dây thần kinh mác chung, hội chứng Guillain-Barré, v.v.

4. Sa sút trí tuệ: sa sút trí tuệ do mạch máu, bệnh Alzheimer, sa sút trí tuệ hỗn hợp, suy giảm nhận thức nhẹ, bệnh não do ngộ độc rượu, v.v.

5. Bệnh đau: đau nửa đầu, đau dây thần kinh sinh ba, đau dây thần kinh liên sườn, đau dây thần kinh chẩm, đau đám rối thần kinh cánh tay, đau dây thần kinh tọa, v.v.

6. Bệnh cột sống cổ và thắt lưng: thoái hóa đốt sống cổ, thoát vị đĩa đệm thắt lưng, bong gân thắt lưng cấp tính, v.v.

7. Rối loạn giấc ngủ: mất ngủ, trầm cảm, lo âu, chứng ngủ rũ, hội chứng ngưng thở – giảm thở khi ngủ do tắc nghẽn, hội chứng chân không yên, v.v.

8. Bệnh khó: liệt cơ mắt, liệt hành não, co giật cơ mặt, chóng mặt, xơ cứng rải rác, bệnh Parkinson, chứng ngủ rũ, bệnh nơ-ron vận động, teo đa hệ, v.v.

III. Đặc trưng điều trị

Hiện nay, khoa đã hình thành đặc trưng điều trị kết hợp “châm cứu – thuốc nam Trung Quốc – phục hồi chức năng” và “tiến hành song song điều trị bằng thuốc với liệu pháp không dùng thuốc và điều trị tâm lý”.

Các liệu pháp tiên tiến mang đặc trưng mà khoa chúng tôi áp dụng gồm:

Đặc trưng 1: Liệu pháp kích thích điện tần số thấp tại huyệt vị luân phiên cơ gấp – cơ duỗi. Liệu pháp này đề xuất phương pháp mới “phương pháp luân phiên cơ gấp – cơ duỗi điều trị rối loạn chức năng vận động chi trên”, đồng thời lần lượt chế tạo ba thế hệ máy điều trị điện tần số thấp tại huyệt vị luân phiên cơ gấp – cơ duỗi, đạt được vận động khớp có trật tự, ở trình độ tiên tiến trong nước. Thành quả liên quan đã được 2 giải nhì của chính quyền tỉnh.

Đặc trưng 2: Liệu pháp kết hợp châm cứu – phục hồi chức năng. Liệu pháp dùng phương pháp châm cụm huyệt đầu kết hợp kỹ thuật phục hồi chức năng; đây là sự kế thừa, phát triển và đổi mới phương pháp châm cụm huyệt đầu, thể hiện rõ ưu thế của phương pháp điều trị động đối với đột quỵ, kết hợp hữu cơ châm cứu trị liệu học với phục hồi chức năng thần kinh, giảm tối đa triệu chứng khiếm khuyết chức năng thần kinh sau đột quỵ, ức chế mô hình hồi phục bất thường của người bệnh, phòng ngừa biến chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống, cung cấp tư duy và phương pháp mới cho phục hồi chức năng sau đột quỵ.

Đặc trưng 3: Điện châm ở tư thế chi lành. Đối với châm cứu cho người bệnh liệt nửa người, chúng tôi kết hợp quan niệm tư thế chi lành của phục hồi chức năng; người bệnh được châm cứu trong tư thế chi lành có lợi cho việc phòng ngừa và kiểm soát sự xuất hiện mô hình bất thường.

Đặc trưng 4: Trung tâm giấc ngủ. Khoa có Trung tâm Giấc ngủ của Bệnh viện số 2 trực thuộc Đại học Y học Cổ truyền Hắc Long Giang, gồm ba bộ phận: phòng khám giấc ngủ, phòng điều khiển trung tâm theo dõi giấc ngủ và phòng theo dõi giấc ngủ. Trung tâm chủ yếu theo dõi và điều trị các rối loạn giấc ngủ khác nhau như mất ngủ, chứng ngủ rũ, hội chứng ngưng thở – giảm thở khi ngủ do tắc nghẽn, hội chứng chân không yên, RBD, rối loạn lo âu, trầm cảm, rối loạn dạng cơ thể. Trung tâm thực hiện đa ký giấc ngủ (PSG), theo dõi hô hấp khi ngủ xách tay, nghiệm pháp ngủ nhiều lần, nghiệm pháp duy trì thức giấc, PSG-PAP và nhiều hạng mục theo dõi khác, chẩn đoán chính xác và khoa học các bệnh liên quan đến giấc ngủ. Trung tâm kết hợp liệu pháp nhận thức – hành vi cho mất ngủ (CBT-I) với châm cứu, thuốc nam Trung Quốc để điều trị toàn diện chứng mất ngủ. Trung tâm Giấc ngủ hướng tới sử dụng công nghệ và phác đồ tiên tiến trong và ngoài nước nhằm thực hiện chẩn đoán và điều trị chính xác các bệnh liên quan đến rối loạn giấc ngủ, bảo vệ giấc ngủ lành mạnh cho người bệnh.

Đặc trưng 5: Phương pháp giác hơi trượt điều đốc. Người bệnh đột quỵ nằm lâu, chức năng vùng lưng dưới kém, trương lực cơ cao, khiến nhiều người bệnh mà sức cơ chi dưới lẽ ra có thể đứng và đi lại nhưng không thể đứng; vì vậy chúng tôi áp dụng giác hơi trượt vùng lưng để thông kinh lạc, tăng sức mạnh cơ thân, giảm trương lực, giúp người bệnh đứng và đi lại, nâng cao năng lực sinh hoạt.

Đặc trưng 6: Châm cứu ôn châm. Với người bệnh sau đột quỵ có rối loạn đại tiểu tiện, chi lạnh, ngoài châm cứu tại chỗ chúng tôi còn cứu ngải trên kim, có tác dụng làm ấm và thông kinh mạch, hành khí hoạt huyết, hiệu quả điều trị lâm sàng rõ rệt.

Đặc trưng 7: Phương pháp châm cụm huyệt đầu lưu kim lâu, hành kim gián đoạn. Giáo sư Vu Trí Thuận căn cứ ghi chép của người xưa và nhiều nghiên cứu lâm sàng, nghiên cứu cơ bản, đã đưa ra giả thuyết “trường kim”. Căn cứ lý thuyết “trường kim”, ông đề xuất phân vùng huyệt đầu và phương pháp kích thích mới — “châm đầu họ Vu”. Hiện nay, châm đầu họ Vu đã được ứng dụng rộng rãi trong lâm sàng và đóng vai trò tích cực rõ rệt trong điều trị bệnh đột quỵ.

Đặc trưng 8: Liệu pháp châm vùng gáy. Liệu pháp này đạt giải nhì Giải thưởng Tiến bộ Khoa học và Công nghệ Quốc gia; qua nhiều năm nghiên cứu lâm sàng và nghiên cứu cơ bản về sinh học thần kinh, đề tài đã tìm ra phác đồ châm cứu hiệu quả điều trị liệt hành não thật, bổ sung phương pháp điều trị cho căn bệnh nan y này, hoàn thiện lý luận châm cứu trị liệu học, lấp đầy khoảng trống trong lĩnh vực điều trị bệnh thần kinh khó, phát huy vai trò độc đáo của y dược cổ truyền Trung Quốc, đặc biệt là châm cứu, trong lĩnh vực y học hiện đại.